Мустакиллигимизга доир гаплар! - http://www.rusglobus.net/rg_ru/rusglobus_ru.htm Forums


    Первоначальное сообщение

    AlexandreCA
    Руслянин


    user profileedit/delete message

    "Мустакиллигимизга доир гаплар!"

    , Thu 7 Jun 12:23 post reply
    Мустакиллигимизга доир гаплар!

    June 7 2001 at 5:25 PM
    http://www.uzbekistanerk.org/forum

    Мен форумни кашф килганимга кўп бўлгани йўк, шу боис куйида сизларга маълум гапларни айтган бўлсам малол келмасин.

    Хукумат эълон этган мустакилликка якинда 10 йил тўлади. Мустакил Ўзбекистон нималарга эришди? Умуман, мактанишга арзийдиган бирор бир ютугимиз мавжуд-ми?
    Агар ўзбек боксчиси Мухаммадкодирнинг чемпион бўлганлиги чиндан хам мустакиллигимиз шарофати бўлса, биз мазкур мустакиллик билан кандайдир даражада фахрлансак арзийди. Бирок бунинг мустакилликка мутлако алокаси йўк бўлиши хам мумкин: масалан, Руфат Рискиев мустакил бўлмаган пайтларимизда бокс бўйича жиддий ютукларга эришган эди. Демак, Мухаммадкодирнинг чемпионлиги билан юртимизнинг мустакиллиги ўртасида хеч кандай алока йўк деб айта оламиз. Албатта, хар бир ўзбек ўз чемпиони билан фахрланса арзийди, бирок бу фахрнинг сиёсий мустакилликка хеч кандай дахли йўк. Лекин хукумат шуларни хам мустакилликнинг ютукларидан деб талкин килаётир.
    Ўтган 10 йилга назар ташласак, бевосита мустакиллик шарофати билан юз берган ва фахрланишга арзийдиган бирорта хам нарсанинг йўклигига амин бўламиз.
    Ўзбек тилига давлат тили макоми берилди, бирок бу конуннинг кабул килиниши ва ижроси худди аввал тилимизни «Сен хам одамсан» дея бошини силаб, кейин тўгридан-тўгри, намойишкорона юзига тупуришга ўхшайди. Ўзбекистонда конунлар хозиргача рус тилида яратилиб, кейин ўзбек тилига ўгирилаётганига мен аминман. Хатто айрим холларда нотўгри таржима килиб кўйишаётир. Масалан, Олий Мажлиснинг карорига мувофик 1998 йил 1 январдан амалга киритилган «Ўзбекистон Республикасининг Солик кодекси» русча вариантининг 19-моддасида солик солинадиган даромадларни (фойдаларни) аниклашда жами даромаддан килинадиган чегирмалар рўйхати кўрсатилган. Шу рўйхатда ушбу банд хам бор:
    - «стоимость материальных затрат и услуг сторонних
    юридических и физических лиц».
    Мазкур бандни ўзбек тилига куйидагича таржима этганлар:
    - «чет эллик юридик ва жисмоний шахсларнинг моддий
    харажатлари ва кўрсатган хизматларининг киймати».
    Мени мазкур «кашфиёт»ни килишга хаёт мажбур килди. Мен бир фирманинг солик идорасига топширадиган бухгалтерия хисоботини тайёрлаётган эдим. Фирманинг бошка ташкилотларга килган харажатларини мен даромаддан чегириб ташлашим ва колган микдорга солик хисоблашим лозимлигини билардим, бирок солик идорасидагилар конунларни ўзлари билмасалар хам, жуда инжик одамлар, уларга конуннинг тегишли моддасини гохо кўрсатиб кўйишга тўгри келади. Шу боис мен янги солик кодексидан (ўзбекча вариантидан) тегишли бандни изладим. Мен «Жами даромаддан чегирмалар» деб аталган 19-моддани кайта-кайта ўкиб, излаган нарсамни тополмадим. Кейин солик кодексининг русча вариантини топдим ва конун русчадан ўзбекчага таржима этилганига амин бўлдим, чунки русчада мен излаган банд тўгри берилган. Хуллас, давлат тили хакидаги конунга зид равишда Ўзбекистонда конунлар рус тилида яратилиб, кейин ўзбек тилига ўгирилаётир.
    Аслида, дўппини супага кўйиб ўйлаб кўрадиган бўлсак, бизнинг Олий Мажлис депутатлари мукаммал конун яратиш у ёкда турсин, хатто сифатсиз конун яратишга хам лаёкатсиз кимсалардир. Улар факат конунларни кўр-кўрона тасдиклашга мўлжалланган галварслардир. Бирок Ўзбекистон мустакил бўлганидан буён жуда кўп конунлар ва конун ости хужжатлари яратилди ва яратилмокда. Бу конунлар мукаммалликдан йирок бўлсада, бирок уларни яратиш учун маълум бир интеллектуал куч лозим. Яъни бу конунларни хам кимлардир ишлаб чикиши ва ишлаб чикканда хам кайсидир маънода зиддиятлардан холи тартибда ишлаб чикиши лозим. Хар биримиз яхши биламизки, одам ўз фикрини ифодалаш учун, хатто тилни яхши билган такдирда хам, калласини ишлатиши ва бунга маълум вакт сарфлаши керак. Депутатларнинг лаёкатсизлигини инобатга оладиган бўлсак, табиий бир савол тугилади:
    Ўзбекистон конунларини кимлар яратаётир?
    Албатта, президентнинг битта ўзи шунча конунни ярата олмайди. Шунингдек, унинг атрофидагилар хам (вазирлар, хокимлар ва х.к.лар – ижроия хокимияти вакиллари хам) калласини ишлатишни ёктирадиган одамлар эмас. Конунларни, шубхасиз, соглом акл эгалари яратаётгани аник. Бирок улар кимлар ва кайси идорада ишлашади? Шу савол устида бир фикр килиб кўришингизни сўрайман.

    Икки хафта илгари бозорга, карам сотиб олгани бордим. «Карамни 100 сўмга 4 та килиб юбордим, олинг!» деди шундок ерга ўтириб савдо килаётган бир аёл. «6 та килмайсиз-ми?» дедим мен ва шу пайт кўлимдан(кўлтигимдан) кимдир ушлади. Карасам, бир пайтлар олий ўкув юртида бирга (у бошка факультетда ўкиганди) ўкиган танишим экан. Карам колиб кетдию, биз анча узок гаплашиб колдик. Кейин карам сотаётган аёл ёнига кайтдим, унга бир эркак гапираётган эди: «Кўчага нимага чикдинг, уйда ўтириш жоиз сенга...». Аёл жавоб бераяпти: «Нима, килай болаларим уйда оч колсинми, уларни ким бокади...». Эркак яна нималардир деб, кейин кетди. Эркакнинг аёлни сенлаб гапиргани мени ажаблантирди ва карам олаётиб мен сўрадим: «У киши Сизга кариндош бўладими?». Аёл «Йўк, бегона» деди. Мен: «Нега унда Сизни у сенлаб гапирди?» дедим. Шунда аёл: «Бирор вахобий бўлса керак-да, ер юткур!» деди. Мени бу багоят кашшок аёлнинг «вахобий»лардан газабланиши жуда ажаблантирди ва калламга Горбачевнинг кайта куриш даврида айтган бир гапи келди. «Агарда одамларга тинимсиз ёлгон айтилаверса, бориб-бориб одамлар бу ёлгонларга ишониб коладилар» деган эди ўшанда Горбачев. Халк хозир роса кийналиб яшамокда, бирок у Каримовдан нафратланаётгани йўк. Аксинча, содда одамларнинг кўпчилиги «Каримов яхши одам, бирок унга кийин, чунки атрофидагилар бузук» деб ўйлашади.
    Бир пайтлар русларда «халк дўстлари» деган оким бўлган ва улар ўз даврида «халк ичига юриш» килганлар, яъни Россиянинг кишлокларига бориб, ўрнашиб ва дехконлар билан бирга яшаб, уларга подшох тузумининг нотўгрилигини, унга карши курашиш лозимлигини тушунтирмокчи бўлганлар. Бирок уларнинг умидлари пучга чиккан, чунки ўз подшохига содик дехконлар уларни хукуматга тутиб бера бошлаганлар. Лекин «халк дўстлари»нинг ишлари хам бехуда кетмаган, албатта. Хар холда, рус халки бугун хам биздан анча фаол ва уйгок бўлган бир халкдир.

    Мен чиндан хам мустакил бўлганимизга, мана 10 йилдирки, хеч ишонгим келмайди. Чунки хукумат нукул халк тараккиётини оркага тортадиган ишлар килаётир. Ахир, майли тоталитар бўлсин, мустакил бўлган хар кандай давлат ривожланишга харакат килмоги керак эди. Лекин бундай бўлмаяпти. Лотин алифбосига бундай тарзда ўтиш хам халк манфаатларига хиёнатдир. Икки-уч йилдан сўнг болалар лотин алифбосида мактабни тамомлай бошлайдилар, бирок уларнинг ўз маърифатини давом эттиришлари учун лотин алифбосида хеч вако йўк ва яратишга хеч ким харакат хам килаётгани йўк. Мактабларда лотинчада чиккан дарсликлар етишмайди, ундан ташкари бу дарсликларнинг савияси кирилл алифбосидаги дарсликлар савиясидан жуда пастдир. Кутубхоналардаги китобларга (нафакат ижтимоий-сиёсий китобларга, балки аник фанларга доир китобларга хам!) хужум килаётган давлатнинг мустакиллигини кандай тушуниш мумкин? Давлат икки марта пул ислохоти ўтказди ва иккаласида хам миллий манфаатларга, халк манфаатига хиёнат килди.
    Мустакилликка 10 йил бўлди, лекин Ўзбекистонда конуний бойлар, мулкдорлар, ишлаб чикарувчилар синфи пайдо бўлгани йўк! Ўзбекистондаги бой одам ўз бойлигини бирор завод куришга ёки бошка хил ишлаб чикаришни ташкил этишга сарфлашдан кўркади, чунки хукумат уни текшира бошлашидан ёки очикдан-очик бойлигини тортиб олиб кўйишидан кўркади. Ўзбек бойи ўз бойлигини шахсий уй куришга, маишатга, саёхатга ёки бирор юкори лавозимни сотиб олишга сарфлай олади холос. Умуман, мен ўйлайманки, аслида Ўзбекистонда бошка давлатлардаги, масалан, Россиядаги, бойлар билан ўз маблаги билан бахслаша оладиган бойлар йўк бўлса хам керак.
    Ўзбекистондаги мавжуд йирик заводлар хам хусусийлашмаяпти, факат уларнинг номини ўзгартиришиб «хиссадорлик жамияти» деб атаб кўйишди холос ва акцияларнинг асосий кисми хукумат кўлида. Бир йил илгари АКШда ишлаб чикарилган пахта ёги (ок ёг) сотиб олдим, бир килосининг нархи ўзимизнинг ёг заводларида ишлаб чикарилган пахта ёгидан атиги 1 сўмга киммат эди холос! Ва бу нархнинг ичида океаннинг нарёгидан Ўзбекистонгача бўлган йўл харажатлари, ўртадаги тижоратчиларнинг устамалари ётибди!
    Болтикбўйи республикалари мустакил бўлганларидан сўнг, собик КГБчиларнинг хаммасини ишдан бўшатишиб, ўзларининг миллий кадрларидан янги хавфсизлик тизимини яратган эканлар, мен шундай деб эшитганман. Бизда эса мустакилликдан кейин хам КГБчилар ўз ишларини давом эттиравердилар, уларнинг мушугини хеч ким пишт дегани йўк. Улар аввал Москвага хизмат килар эдилар, хозир улар кимга хизмат килаяптилар? Уларнинг Москвадан ёки Москванинг улардан тезда юз ўгириши анча шубхали туюлмайдими сизларга? Яъни, Президентимиз Каримов марионетка эмасмикин? Сизларнинг бу хусусдаги фикрларингиз кандай? Кичкинагина Чеченистон учун шунчалик чиранаётган Россия бутун бошли Ўрта Осиё ва Козогистондан индамайгина, тинчгина чикиб кетиши шубхали эмасми? Ўрта Осиё республикалари ўртасидаги зиддиятлар ва уларнинг Туркия таъсиридан астойдил мухофаза килинаётганининг боиси нимадир?

    Хурмат билан: Qaltis Taklif.


    Ответы:




    All rights reserved © RUSGLOBUS.NET